logo-big
Fot. Geociekawostki (Own work) [CC BY-SA 3.0 pl http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/pl/deed.en, via Wikimedia Commons

Częstochowa: nowoczesne zarządzanie energią znakiem rozpoznawczym miasta

  • 5XE: Energia, Ekonomia, Ekologia, Edukacja i Efektywność
  • Wolny rynek energii = 28 mln zł oszczędności w latach 2009-2016
  • Opracowanie pilotażowego „Lokalnego planu działań dotyczącego efektywności energetycznej dla miasta”
  • Wdrożenie miejskiego programu operacyjnego „Zarządzanie energią i środowiskiem w obiektach użyteczności publicznej”, który przyniósł w ciągu 10 lat (2004-2014) ograniczenie zużycia energii o 197 058 MWh oraz ograniczenie emisji CO2 o 83 689 tony
  • Konsekwentne prowadzenie Monitoringu Mediów w 173 obiektach samorządu
  • Powołanie Rady na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju Gospodarki Energetycznej
  • Angażowanie mieszkańców do udziału w transformacji energetycznej regionu
„To nowatorska platforma współpracy pomiędzy przedsiębiorstwami energetycznymi, przedstawicielami świata nauki i samorządu, która umożliwiała efektywne kreowanie i realizację lokalnej polityki energetycznej. Zasadą było solidarne działanie członków rady w celu rozwoju zrównoważonej gospodarki energetycznej Częstochowy oraz łączenie interesów instytucji i firm z rozwojem usług publicznych gminy” – powiedziała Pani Bożena Herbuś, naczelnik Wydziału Komunalnego i inżynier miejski Urzędu Miasta w Częstochowie

Inwestycje w zrównoważony rozwój, ze szczególnym uwzględnieniem nowoczesnego gospodarowania energią, są już w Częstochowie tradycją. Od 2003 roku w mieście realizowany jest program „5xE: Energia, Ekonomia, Ekologia, Edukacja i Efektywność”, który stanowi ramę dla lokalnej polityki energetycznej. Podejmowane na tym polu działania mają na celu racjonalne zarządzanie zużyciem energii, poprawę efektywności energetycznej budynków i utrzymywanie wolnego rynku energii, który obowiązuje w mieście od 2009 roku. Sprzedawca energii dla  grupy zakupowej, w której skład wchodzą wszystkie instytucje i spółki miejskie (wolumen energii objęty przetargiem to 44,25 GW), wybierany jest na drodze przetargu nieograniczonego. Zmiana dotychczasowego lokalnego dostawcy energii na bardziej konkurencyjnego  przyniosła miastu duże oszczędności liczone w milionach złotych. W latach 2009-2015 była to kwota 21,3 mln, a w 2016 szacunkowo 5,8 mln zł. Inne podmioty miejskie, które nie są objęte postępowaniem przetargowym przeprowadziły negocjacje cen z lokalnym sprzedawcą energii uzyskując korzystniejsze warunki, co pozwoliło wygenerować oszczędności rzędu 3,6 mln złotych w latach 2009-2011.  

Efektywność energetyczna jest lokalnym priorytetem, co powinno być ważnym punktem odniesienia dla innych polskich miejscowości. Opracowany wraz z Fundacją na rzecz Efektywnego Wykorzystania Energii w Katowicach pilotażowy Lokalny plan działań dotyczący efektywności energetycznej dla miasta Częstochowy (CEEAP) wyznacza kierunki działania w zakresie jej poprawy. Częstochowski plan ma służyć racjonalnemu kształtowaniu lokalnej polityki energetycznej w praktyce zarządczej miasta, określając działania inwestycyjne konieczne do podjęcia w obiektach miejskich w celu ograniczenia zużycia energii. W podjętych pracach skorzystano z doświadczeń i wsparcia w ramach projektu „SEC-BENCH, Miasta i gminy zrównoważonej energii – Benchmarking wskaźników energii i ochrony klimatu ziemi”, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej. Miasto ma także nadzieję, że plan pomoże w nawiązaniu współpracy z lokalnymi interesariuszami, wśród których są:

  • spółki komunalne,
  • przedsiębiorcy z sektorów: produkcyjnego, usługowego, transportowego, energetycznego,
  • przedsiębiorstwa gospodarujące odpadami,
  • spółdzielnie mieszkaniowe,
  • indywidualne gospodarstwa domowe w tym lokatorzy komunalnych budynków mieszkalnych.

Plan budowano na fundamencie zrealizowanych już w Częstochowie przedsięwzięć z zakresu zarządzania energią w dużym mieście. Warto podkreślić tu znaczenie prowadzonego od 2003 roku miejskiego programu operacyjnego „Zarządzanie energią i środowiskiem w obiektach użyteczności publicznej”, którego celem jest optymalizacja zużycia mediów, zmniejszenie wynikających z tego kosztów oraz ograniczenie obciążenia dla środowiska naturalnego, zwłaszcza emisji gazów cieplarnianych i zanieczyszczenia powietrza.

Beznakładowe działania zarządcze realizowane w ramach programu:

  • eliminacja nadmiernych zużyć energii i wody,
  • regulacja i konserwacja urządzeń,
  • bieżąca kontrola warunków rozliczeń oraz aktualizowanych umów z dostawcami mediów,
  • wydawanie zaleceń w zakresie zmiany warunków rozliczeń oraz nadzór nad realizacją tych zaleceń,
  • analiza faktur pod względem zgodności z warunkami umów, taryfami i przepisami branżowymi oraz pomoc w uzyskaniu korekt.

Zrealizowane działania inwestycyjne w zakresie termomodernizacji obiektów:

  • w 14 placówkach oświatowych wykonano termomodernizację wraz z modernizacją źródeł ciepła,
  • przy wykorzystaniu formuły ESCO wykonano modernizację węzłów cieplnych w 22 obiektach oraz wymianę kotłowni na paliwa stałe na kotłownie olejowe w 2 obiektach,
  • przebudowano węzły cieplne w 19 innych obiektach oraz zainstalowano zautomatyzowane kotłownie na ekogroszek w 4 obiektach,
  • wymieniono ok. 3 tysięcy opraw i źródeł światła w oświetleniu ulicznym pozostającym na majątku gminy. 

„Częstochowa jest także pierwszym samorządem, który wygrał przetarg organizowany przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki i uzyskał świadectwo efektywności energetycznej o wartości 689 ton oleju ekwiwalentnego. Świadectwa te, tzw. „białe certyfikaty”, które można otrzymać za przedsięwzięcia prooszczędnościowe o najwyższej efektywności ekonomicznej, są przyznawane w formie papierów wartościowych. Ze sprzedaży białych certyfikatów miasto zasiliło miejski budżet o kwotę 660 tys. zł.”

Polskie i Norweskie Gminy Razem dla Klimatu, publikacja „Katalog polskich i norweskich dobrych praktyk z zakresu efektywności energetycznej i wykorzystania OZE – Zarządzanie energią i środowiskiem w obiektach użyteczności publicznej miasta Częstochowy”, [www.razemdlaklimatu.eu].

Łączne efekty działań za lata 2004-2014 dla grupy 118 obiektów oświatowych to ograniczenie zużycia energii o 197 058 MWh oraz ograniczenie emisji CO2 o 83 689 tony.

Aby je osiągnąć, niezbędny jest odpowiedni System Monitoringu Mediów.
W tym celu sporządzono szczegółową bazę danych dla 173 budynków (w tym 120 obiektów oświatowych) oraz 57 lokali użytkowanych przez instytucje miejskie. W ramach tego systemu gromadzone są dane z faktur za media, na podstawie których można dokonywać analiz zużyć oraz kosztów i kolejno podejmować decyzje odnośnie ich racjonalizacji. W projekt zaangażowani zostali administratorzy obiektów oraz w przypadku placówek edukacyjnych także nauczyciele, dzieci i młodzież, dzięki czemu ich szkoły zyskały dodatkowe, pochodząca z oszczędności, środki na cele dydaktyczne.

Aby zmobilizować i wykorzystać potencjał społeczeństwa obywatelskiego w realizacji lokalnej polityki energetycznej w 2007 roku Prezydent Częstochowy powołał Radę na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju Gospodarki Energetycznej. To nowatorska platforma współpracy pomiędzy przedsiębiorstwami energetycznymi, przedstawicielami świata nauki i samorządu, która umożliwiała efektywne kreowanie i realizację lokalnej polityki energetycznej. Zasadą było solidarne działanie członków rady w celu rozwoju zrównoważonej gospodarki energetycznej Częstochowy oraz łączenie interesów instytucji i firm z rozwojem usług publicznych gminy” – opowiada Pani Bożena Herbuś, naczelnik Wydziału Komunalnego i inżynier miejski Urzędu Miasta w Częstochowie.

Miasto stara się także zachęcać mieszkańców do udziału w transformacji energetycznej regionu. W tym celu uruchomiono portal informacyjny „Energia i środowisko”, który służy do popularyzacji tematyki związanej z oszczędnością energii, poprawą efektywności energetycznej i troską o stan środowiska naturalnego. Ponadto dla szkół ponadgimnazjalnych zorganizowano konkurs „Mini audyt mojej szkoły”, w którym zwycięska szkoła otrzymała komputer przenośny z oprogramowaniem oraz zestaw urządzeń pomiarowych służący do dalszych analiz i monitoringu zużycia energii w szkole oraz edukowania przyszłych świadomych użytkowników energii.

Proekologiczne działania Częstochowy zostały dostrzeżone i nagrodzone w plebiscycie „Eko-Inspiracje 2014” organizowanym przez redakcję magazynu Ekologia i Rynek pod patronatem honorowym Ministerstwa Środowiska. Miasto wyróżniono podwójnym godłem w kategorii Miasto Zrównoważonego Rozwoju.


Lokalizacja:
Częstochowa, woj. śląskie

Kontakt:
brak