Spółdzielnie energetyczne będą mogły powstawać w miastach. 4 listopada 2025 r. Prezydent RP podpisał nowelizację ustawy o morskiej energetyce wiatrowej, która rozszerza także możliwość zakładania spółdzielni energetycznych na gminy miejskie. Dotąd przepisy ograniczały je wyłącznie do gmin wiejskich i miejsko-wiejskich. Zmiana jest efektem wieloletnich działań organizacji społecznych, w tym Polskiej Zielonej Sieci, na rzecz rozwoju energetyki obywatelskiej.
Podstawa prawna
Nowe rozwiązania dla energetyki obywatelskiej zostały wprowadzone w ramach tzw. ustawy offshore’owej — rządowej nowelizacji ustawy o z dnia 17 grudnia 2020 r. o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych. Nowelizacja została uchwalona przez Sejm 9 października 2025 r., a tydzień później przyjęty przez Senat.
Miasta zyskują możliwość tworzenia spółdzielni energetycznych
Dotychczas spółdzielnie energetyczne mogły działać wyłącznie na obszarze do trzech sąsiadujących gmin wiejskich lub miejsko-wiejskich. Nowelizacja znosi to ograniczenie i umożliwia zakładanie spółdzielni również w gminach miejskich, przy zachowaniu dotychczasowego limitu trzech sąsiadujących gmin, niezależnie od ich typu. Rozszerzony zakres daje możliwość tworzenia spółdzielni m.in. przez wspólnoty mieszkaniowe, spółdzielnie mieszkaniowe oraz samorządy miejskie. Spółdzielnie działające na terenach miejskich będą wpisywane do rejestru prowadzonego przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (URE), natomiast te działające w gminach wiejskich pozostaną w wykazie Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (KOWR). Podział kompetencji pomiędzy oba organy może jednak wymagać doprecyzowania, zwłaszcza w przypadku spółdzielni obejmujących jednocześnie gminę miejską i wiejską.
Postulaty organizacji pozarządowych impulsem do zmian
Zniesienie zakazu tworzenia spółdzielni energetycznych w miastach było od wielu lat postulowane przez organizacje pozarządowe, w tym Polską Zieloną Sieć. Temat ten był wielokrotnie poruszany w raportach, publikacjach oraz w trakcie spotkań eksperckich i konsultacji z decydentami. Rozszerzenie działania spółdzielni na obszary miejskie należało także do stałych wątków konferencji „Więcej niż Energia” – i poświęconych energetyce obywatelskiej i od dekady organizowanej przez Polską Zieloną Sieć. Konferencja ta stanowi forum wymiany doświadczeń, pomysłów i idei między przedstawicielami różnych ugrupowań politycznych, samorządowcami, ekspertami i organizacjami społecznymi.
W oczekiwaniu na zgodę Komisji Europejskiej
Nowe przepisy wejdą w życie dopiero po zatwierdzeniu ich przez Komisję Europejską pod kątem zgodności z zasadami pomocy publicznej. Oznacza to, że faktycznie pierwsze spółdzielnie energetyczne w miastach będą mogły ruszyć, gdy Bruksela wyda zielone światło dla tych zmian.